Chỗ ngồi bình đẳng, tranh tụng mới hiệu quả

(PL)- Tại hội thảo về đề án đổi mới trang phục của thẩm phán và mô hình phòng xử do TAND Tối cao tổ chức tại TP.HCM ngày 26-10, nhiều đại biểu ủng hộ việc thẩm phán mặc áo thụng đen khi xét xử. Đặc biệt, vấn đề chỗ ngồi của luật sư cũng thu hút được sự quan tâm của nhiều người.

Theo luật sư Phan Trung Hoài (Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam), Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức TAND 2014 đã đưa vị thế của tòa án lên một tầm cao mới, đó là nơi hội tụ của pháp luật và bảo vệ công lý. Do vậy, hình ảnh, trang phục của thẩm phán có ý nghĩa hết sức quan trọng. Cần phải có các loại trang phục riêng cho thẩm phán để mọi người có thể phân biệt thẩm phán với người tham gia phiên tòa, phân biệt thẩm phán với cán bộ, công chức, nhân viên tòa án và phân biệt thẩm phán các cấp với nhau.

Biểu tượng của “quan tòa”

“Đề án đổi mới trang phục cho thẩm phán thể hiện động thái quyết liệt của TAND Tối cao. Chúng tôi đang rất háo hức chờ xem trang phục mới cho thẩm phán sẽ như thế nào” - luật sư Hoài nói.

Luật sư Lê Thúc Anh (nguyên Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam) cũng cho rằng trang phục áo thụng đen khi xét xử của thẩm phán có một quá trình hình thành và phát triển, đó là một thành quả của nhân loại. “Trước đây chúng ta đã từng thừa hưởng thành quả này nhưng về sau không thực hiện nữa. Trong phiên tòa, thẩm phán là người đại diện cho Nhà nước, mà đã là người đại diện cho Nhà nước thì phải ăn mặc khác chứ không thể ăn mặc như người bình thường. Khi thẩm phán khoác lên người cái áo thụng đen như một biểu tượng cho quan tòa thì họ sẽ thấy vinh dự hơn, buộc phải tự nâng cao mình hơn, có trách nhiệm hơn trong công việc” - ông Thúc Anh khẳng định.

Góp thêm một ý, đại diện TAND TP Đà Nẵng kể có những phiên tòa, bị cáo (được tại ngoại) ăn mặc rất lịch sự, cũng áo sơ mi trắng, cà vạt, quần âu sẫm màu, nhìn lên phía trên thấy giống hệt trang phục của thẩm phán. Như vậy việc cần có một bộ trang phục đặc thù cho thẩm phán khi xét xử là hết sức cần thiết.

Các đại biểu khác cũng ủng hộ việc thẩm phán mặc áo thụng đen khi xét xử. Riêng lễ phục thì phần lớn ý kiến cho rằng không nên quy định là áo thụng nữa. Về trang phục cho hội thẩm, các ý kiến đều thống nhất là nên giữ như hiện nay.

Cách bố trí phòng xử của TAND TP Đà Nẵng hiện nay đang được dư luận ủng hộ, đánh giá cao. Ảnh: D.HẰNG

“Dưới nói lên, trên nói xuống, bình đẳng sao được”!

Một vấn đề khác cũng gây nhiều chú ý là mô hình phòng xét xử, đặc biệt là vị trí chỗ ngồi của luật sư và kiểm sát viên.

Theo nguyên Chánh Tòa Hình sự TAND Tối cao Đinh Văn Quế, dự thảo BLTTHS (sửa đổi) do VKSND Tối cao chủ trì soạn thảo vẫn theo hướng bố trí phòng xét xử như cũ, tức kiểm sát viên ngồi trên, luật sư ngồi dưới là không hợp lý. Chỗ ngồi tại phòng xử không chỉ là hình thức mà nó còn phản ánh rất đậm nét về tư cách, quyền và nghĩa vụ của người ngồi vào vị trí đó.

Đồng quan điểm, luật sư Lê Thúc Anh bổ sung: “Chỗ ngồi bình đẳng giữa bên công tố và bên bào chữa cũng là một thành quả của nhân loại. Phán quyết của tòa dựa trên kết quả tranh tụng, mà muốn tranh tụng thì phải ngang nhau, phải bình đẳng. Luật sư từ dưới nói lên, còn kiểm sát viên từ trên nói xuống thì bình đẳng sao được! Đặt chỗ ngồi công tố và người bào chữa phải ngang nhau, đó cũng là tiếp thu kinh nghiệm quốc tế”.

Ở góc nhìn ngược lại, đại diện VKSND TP.HCM nói VKS không chỉ thực hành quyền công tố mà còn kiểm sát hoạt động tư pháp. Do vậy, việc quy định chỗ ngồi như hiện nay (kiểm sát viên ngồi phía trên, bên phải HĐXX) là phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của VKS, phù hợp với hoạt động xét xử chung.

Tuy nhiên, đại diện TAND TP Đà Nẵng lại nhận xét việc bố trí chỗ ngồi như hiện nay không phù hợp với nền tư pháp hiện đại, không đảm bảo đúng định hướng theo tinh thần cải cách tư pháp, gây khó khăn cho hoạt động tranh tụng. Chính vì vậy, tòa này đã chủ động báo cáo với cơ quan cấp trên và tiến hành thay đổi vị trí chỗ ngồi: HĐXX ngồi cao nhất rồi đến bàn thư ký ngồi phía trước và dưới HĐXX. Cũng ngồi ở dưới, bên phải HĐXX là bàn kiểm sát viên, đối diện với bàn kiểm sát viên là bàn luật sư. Những người tham gia tố tụng khác thì ngồi phía dưới đối diện bàn thư ký.

Đại diện TAND TP Đà Nẵng cho biết việc bố trí mô hình phòng xử như trên đã nhận được sự đánh giá cao của cấp ủy, chính quyền TP Đà Nẵng, các cơ quan tố tụng và được người dân đồng tình. Cách bố trí phiên tòa theo mô hình mới chẳng những phù hợp với nền tư pháp tiên tiến, hiện đại mà còn đảm bảo tính dân chủ, công bằng trong hoạt động xét xử, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tranh tụng tại phiên tòa.

Theo ông Bùi Ngọc Hòa (Phó Chánh án Thường trực TAND Tối cao), trên cơ sở các góp ý cả về trang phục thẩm phán lẫn mô hình phòng xử, TAND Tối cao sẽ tổng hợp, cân nhắc để chính thức trình đề án cho cơ quan có thẩm quyền xem xét.

Trang bị chuông, búa gỗ cho thẩm phán

Ngoài việc điều khiển bằng miệng, bằng giọng nói, thẩm phán cũng cần có thêm công cụ hỗ trợ cho việc điều khiển phiên tòa như chuông, búa gỗ. Thực tế khi các đương sự đang tranh luận gay gắt dẫn đến cãi nhau, nếu chủ tọa dùng lời nói yêu cầu các bên kiềm chế, im lặng thì không hiệu quả mà có khi chỉ làm tăng thêm tiếng ồn, sự lộn xộn. Nếu được trang bị chuông hay búa gỗ, thẩm phán chủ tọa chỉ việc nện một cái, đảm bảo cả khán phòng sẽ im phăng phắc ngay. Do đó ngoài áo thụng đen thì cũng cần quy định về các công cụ hỗ trợ này cho thẩm phán.

Luật sư ĐINH VĂN QUẾ,
nguyên Chánh Tòa Hình sự TAND Tối cao

Ủng hộ mô hình của TAND TP Đà Nẵng

Trước đây, TAND tỉnh Bình Dương là nơi tiên phong sắp xếp lại chỗ ngồi theo hướng bàn của kiểm sát viên và bàn luật sư được đặt ngang hàng nhau, cùng phía dưới bàn của HĐXX. Tuy nhiên, sau đó không hiểu vì sao mà TAND tỉnh Bình Dương lại thay đổi mô hình phòng xử như cũ. Sau này, TAND TP Đà Nẵng sắp xếp lại mô hình phòng xử giống như của TAND tỉnh Bình Dương và duy trì đến nay. Mô hình này đã nhận được sự hoan nghênh của giới luật sư và đông đảo người dân, nhận được sự đánh giá cao của các cơ quan, ban ngành.

Luật sư PHAN TRUNG HOÀI,
Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam

HỒNG TÚ

BẠN ĐỌC BÌNH LUẬN

Luật sư Phan Ngọc Nhàn

Chổ ngồi của kiểm sát viên với luật sư tại phiên toà thể hiện sự bình đẳng khi tranh luận, nhưng đó chỉ là hình thức. Quan trọng là làm sao thay đổi tư duy của HĐXX mà trọng tam là Thẩm phán chủ tọa biết lắng nghe và biết phân biệt chọn lọc cái đúng để ra phán quyết chính xác.

NGUYỂN THÁI THUẬN

Việc chổ ngồi ở phiên tòa xét xử ở tòa án là quan trong.Nhưng quang trọng hơn vẩn la2tranh tụng giữa viện kiểm sát [VKS] và LUẬT SƯ [LS] có đúng pháp luật,bản chất của vụ án,có sự đồng tình thuyết phục của tất cả những người tham gia tố tụng và tham dự phiên tòa mới là quang trọng hơn.Tuy nhiên,chổ ngồi của những người tham gia tố tụng cũng cần thay đổi khác hơn như vừa qua.Mô hình của tòa án ĐÀ NẲNG là phù hợp và tốt.Riêng tôi xin góp ý mô hình như thế nầy: HỘI ĐỒNG XÉT [HDXX] ngồi hàng trên hết.Dưới HDXX là THƯ KÝ TÒA bên phải thu ký tòa từ dưới nhìn lên là LS ben trai là VKS.Mô hình nầy,nói lên tính bình đẳng của VKS và LS,THƯ KÝ chỉ là người bút ký phiên tòa nên ngồi giữa gạch nối LS và VKS.QUYỀN LỰC VẨN LÀ Ở HDXX ngồi trên cao hết.NHƯNG CHÚNG TÔI VẨN MONG RẰNG LS VÀ VKS NÊN TRANH TỤNG ĐẾN NƠI ĐẾN CHỐN,ĐỂ LÀM RÕ TỘI PHẠM,KHÔNG ĐỂ OAN TỘI PHẠM VÀ BỎ SÓT TỘI PHẠM.Điệp khúc bảo lưu ý kiến của VKS nên chấm dứt,phải tranh tụng để tỏ ra bản lỉnh tài năng của kiểm sát viên,tạo nên phiên tòa có sinh động hấp dẩn.MONG THAY?.
1