Tính cả lãi để xác định tiền chiếm đoạt

Thứ bảy 24/10/2015 07:20
(PL)- Cơ quan điều tra xác định số tiền bị can lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt là tiền chốt nợ cộng với tiền lãi. Theo nhiều chuyên gia, cách tính này không có căn cứ pháp lý, trái với thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự...

Bà Ngô Minh Chiến (ngụ thị xã Đồng Xoài, Bình Phước) vẫn đang miệt mài khiếu nại rằng mình bị CQĐT, VKS hình sự hóa quan hệ dân sự. Bà Chiến còn phản ánh mới đây CQĐT kết luận số tiền bà chiếm đoạt lên đến 5,2 tỉ đồng nhưng trong đó có 2,3 tỉ đồng là... tiền lãi.

Cộng tiền chốt nợ và lãi để tính ra tiền chiếm đoạt

Như Pháp Luật TP.HCM từng thông tin, tháng 7-2010, bà Chiến ký hợp đồng vay của ông NVT 9 tỉ đồng với lãi suất 2%/tháng. Tháng 4-2012, hai bên chốt lại số nợ còn 2,9 tỉ đồng (gồm 2,5 tỉ đồng tiền gốc và 400 triệu đồng tiền lãi). Sau đó bà Chiến không trả được nợ nên tháng 11-2013, ông T. đã làm đơn tố cáo bà Chiến chiếm đoạt của ông 2,9 tỉ đồng.

Bị Công an tỉnh Bình Phước triệu tập lên làm việc, bà Chiến thừa nhận món nợ, khẳng định việc vay mượn này là quan hệ dân sự, không có sự gian dối và bà không hề có ý định bỏ trốn để né tránh việc trả nợ. Nhưng một năm sau (tháng 11-2014), Công an tỉnh Bình Phước vẫn khởi tố, bắt tạm giam bà Chiến về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản vì cho rằng bà đã lợi dụng chức vụ cán bộ thanh tra Sở Y tế để chiếm đoạt 2,9 tỉ đồng của ông T. Chỉ đến khi phát hiện bà Chiến có thai (tháng 12-2014), CQĐT mới cho bà tại ngoại.

Điều rất lạ là trong kết luận điều tra mới đây, CQĐT đã xác định con số bà Chiến chiếm đoạt lên đến 5,2 tỉ đồng chứ không chỉ là 2,9 tỉ đồng như tố cáo của ông T. Cụ thể, số tiền này được CQĐT cộng từ số tiền 2,9 tỉ đồng bà Chiến còn nợ ông T. (theo thỏa thuận chốt nợ giữa hai bên) với số tiền lãi tính từ lúc bà vay ông T. 9 tỉ đồng ban đầu (ngày 13-7-2010) cho đến lúc ông T. tố cáo (ngày 28-11-2013).

Theo đó, CQĐT tính tiền lãi theo bốn giai đoạn với tổng cộng tiền lãi là 2,3 tỉ đồng (mức lãi suất 2%/tháng).


 
Bà Ngô Minh Chiến, người đang kêu oan với lý do CQĐT tính tiền chiếm đoạt sai. Ảnh: H.YẾN

Chỉ được tính tiền vốn, tiền gốc

Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, nhiều chuyên gia rất ngạc nhiên trước việc CQĐT tính cả lãi vào số tiền chiếm đoạt bởi theo họ, xưa nay trong thực tiễn tố tụng, cơ quan tố tụng chỉ tính tiền chiếm đoạt là tiền vốn (hay tiền gốc).

Nguyên Thẩm phán Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM Phạm Công Hùng cho biết việc xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong nhóm tội xâm phạm sở hữu (trong đó có tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản) có ý nghĩa cực kỳ quan trọng vì nó là định lượng để xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự hay định khung hình phạt đối với nghi can. Ông Hùng khẳng định trong tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, nếu tài sản bị chiếm đoạt là tiền thì phải xác định số tiền nghi can chiếm đoạt là tiền vốn (hay tiền gốc). Bởi lẽ tội phạm hoàn thành ngay khi người phạm tội lấy được số tiền vốn (tiền gốc) đó từ nạn nhân.

Đồng tình, nguyên Thẩm phán Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM Vũ Lai Bằng nhận xét: “Nếu tính cả lãi vào số tiền chiếm đoạt thì sẽ có những trường hợp giá trị chiếm đoạt ban đầu chỉ như “con kiến”, về sau lại bị tính thành “con voi””.

Cả ông Hùng và ông Bằng đều cho biết không hề có quy định nào trong BLHS và các văn bản hướng dẫn cho phép cơ quan tố tụng tính số tiền chiếm đoạt bằng cách cộng tiền gốc và tiền lãi trong các tội lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm... để làm nặng thêm tình trạng pháp lý của nghi can. Thực tiễn xét xử từ trước đến nay cũng vậy nên việc làm của CQĐT trong trường hợp này là “hết sức nguy hiểm”.

Thẩm phán Vũ Phi Long (Phó Chánh Tòa Hình sự TAND TP.HCM) cũng khẳng định: “Không thể tính cộng lãi với phần tiền gốc để định lượng giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong các tội lừa đảo, lạm dụng chiếm đoạt tài sản... Theo lý luận về hình sự, giá trị chiếm đoạt chính là giá trị tài sản gốc mà nghi can đã lấy”.

Luật sư Bùi Quang Nghiêm (Đoàn Luật sư TP.HCM) nói: “Việc CQĐT tính lãi vào số tiền chiếm đoạt là tùy tiện, không có căn cứ pháp lý, gây thiệt thòi, bất công đối với bà Chiến”.

Tính lãi để buộc bồi thường cũng không được?

Năm 2010, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM từng sửa phần dân sự trong một bản án hình sự sơ thẩm với lý do không có quy định nào cho phép tính lãi trên số tiền lừa đảo.

Cụ thể, tháng 9-2007, Bùi Trọng Phước, Nguyễn Thị Trúc Ly, Hoàng Anh Tùng vào công ty chủ quản cũ tại TP.HCM lấy ba tờ ủy nhiệm chi trị giá hơn 3,6 tỉ đồng (đã ký sẵn) rồi cầm đến Chi nhánh Ngân hàng B. (nơi công ty cũ có tài khoản) rút tiền chia nhau.

CQĐT Công an TP.HCM xác định Phước, Ly, Tùng đã dùng ba tờ ủy nhiệm chi lừa ngân hàng nên khởi tố họ về tội lừa đảo. Xử sơ thẩm, ngoài việc phạt tù các bị cáo, TAND TP.HCM còn buộc họ phải liên đới bồi thường cho ngân hàng hơn 3,6 tỉ đồng và 600 triệu đồng tiền lãi (tòa tính lãi từ tháng 9-2007 đến ngày xử sơ thẩm theo lãi suất quy định của Ngân hàng Nhà nước thời điểm đó).

Không đồng tình với phán quyết của tòa sơ thẩm về phần tính lãi, ba bị cáo kháng cáo và được tòa phúc thẩm chấp nhận. Theo tòa phúc thẩm, pháp luật không quy định và trong thực tiễn xét xử hình sự, ngành tòa án cũng không tính lãi đối với số tiền chiếm đoạt như trường hợp trên. Việc tòa sơ thẩm tự tính lãi trên số tiền chiếm đoạt là gây thiệt thòi cho các bị cáo.

Không được làm bất lợi cho nghi can

Đối với các tội như lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản thì định lượng số tiền chiếm đoạt là xác định trên giá trị thực tế bị chiếm đoạt. Chẳng hạn vay 5 tỉ đồng, dù có thỏa thuận lãi thì giá trị thực tế bị chiếm đoạt nếu có yếu tố cấu thành tội phạm cũng chỉ là 5 tỉ đồng. Lãi suất chỉ tính trong giai đoạn thi hành án, sau khi đã có bản án, quyết định có hiệu lực buộc bị cáo phải bồi thường. Phải hiểu như vậy để không làm trái nguyên tắc áp dụng có lợi cho nghi can trong trường hợp không có quy định và tránh trường hợp nạn nhân để lâu mới đi tố cáo, làm nặng thêm tình trạng pháp lý của nghi can.

Luật sư NGUYỄN HỮU THẾ TRẠCH, Đoàn Luật sư TP.HCM

HOÀNG YẾN
 
(5)

BẠN ĐỌC BÌNH LUẬN

Sự thật ?

Tôi chẳng thể hiểu nổi cái cách áp dụng pháp luật của cơ quan điều tra bây giờ. Phải phân biệt thế nào là dân sự thế nào là hình sự ! Cứ cái kiểu này người làm ăn chính đáng mượn tiền cũng phập phồng lo sợ, người cho mượn tiền cũng sẽ chẳng mấy an tâm! Bởi lẽ vay mượn là giao dịch dân sự, mượn mà không trả thì khởi kiện ra tòa. Nếu sợ tẩu tán tài sản thì áp dụng biện pháp ngăn chặn. Còn muốn ghép hình sự thì phải tuân thủ đúng quy định pháp luật. Chứ làm án cái kiểu này chỉ khổ cho viện kiểm sát, khổ cho tòa án. Xét xử thế nào đây !!! Đề nghị Viện kiểm Sát nhân dân tối cao cần có những văn bản yêu cầu phía cơ quan điều tra tỉnh bình phước phải làm rõ vấn đề !

Có sao nói vậy

Vụ này báo pháp luật đã phản ánh nhiều bài rồi. Cơ quan điều tra làm chưa đúng. Một vụ án lạm dụng thì phải có hành vi bỏ trốn hoặc sử dụng tài sản vay mượn để kinh doanh trái pháp luật thì mới phạm tội này như những bài phân tích trước thì bà Chiến đã chốt nhận công nợ rồi và rõ ràng việc chốt nhận công nợ này là khách quan hoàn toàn chính đáng. Trên lẽ đó cơ quan điều tra công an Bình phước nên chuyển vụ việc sang dân sự để tòa án xử lý đòi quyền lợi cho ông T chứ ai lại ap dụng pháp luật bừa bãi cho thiên hạ người ta phán xét thêm ! Rõ khổ !

Khách quan

Cái này là sai quy định của pháp luật rồi ! Làm gì thì làm cũng phải khách quan người ta có giết người thì cũng phải áp dụng đúng quy định pháp luật mà hành xử chứ đừng có nói vụ này đã được đưa lên nhiều bài phân tích sai phạm của phía cơ quan điều tra. Không thể nào cứ làm việc theo cảm tính. Rất hoan nghênh những phân tích kỹ lưỡng của các chuyên gia pháp luật. Nhờ vậy mà bao nhiêu người được minh oan. Công bằng và dân chủ là đây !

Vì dân

Mỗi vụ việc đều đều có tính khách quan của nó ! Là cơ quan điều tra thì phải làm đúng luật không thể cứ áp dụng bừa bãi. Thiết nghĩ nếu những người cho vay nặng lãi cứ cộng lãi vào để bắt người khác chịu thì vay một mà nợ đến mười. Pháp luật là pháp luật mọi thủ tục và hành vi của tất cả những người tham gia tố tụng phải tuân thủ đúng pháp luật hiện hành.

bồ cong

tôi thấy việc vay nợ rồi bỏ trốn khỏi nơi cư trú, người cho mượn tiền phải vay mượn để trả vốn và lãi với nỡ quá hạn,trong đó không tính lãi là thiệt cho chủ nợ, tôi thấy việc tính lãi theo lãi quá hạn của ngân hàng theo từng thời điểm là hợp lý, nếu không tính lãi thì hậu quả chiếm đoạt tài sản của người khác rồi chây ì ra đó . đề nghị nên thay đổi bổ sung luật quy định .

NGUYỄN THÁI THUẬN

Biết rằng,luật hình sự chỉ tính tiền gốc để kết tội.Tuy nhiên tôi thấy xã hội đang phát sinh loại tội phạm lừa đảo VAY MƯỢN TIỀN RỒI LẨN TRỐN KHÔNG TRẢ gây thiệt hại cho người chủ nợ,khuyến khích con nợ chây ỳ không trả,khi cơ quan pháp luật vào cuộc không tính lãi vào con nợ để buộc tôi LÀ KHÔNG THỎA ĐÁNG?.BỞI LẺ,con nợ dây dưa không muốn trả,vì biết pháp luật không cộng lãi để kết tội.Nếu luật pháp đưa lãi vào kết tội sẽ làm cho những kẻ muốn lừa đảo chiếm đoạt tài sản công dân sẽ nhụt ý chí chiếm đoạt.Xã hội sẽ bớt đi kẻ lừa đảo lạm dụng kẻ hở pháp luật.Vì khi vay mượn đã có sự thỏa thuận rồi.CÒN KHI LỪA ĐẢO LÀ ĐÃ CÓ DỤNG Ý?.Tôi có biết được vụ án,vay tiền rồi bỏ trốn,người chủ nợ khởi kiện tòa dân sự.Sau đó,biết được con nợ lấy giấy nhà thế chấp,nha đã bán cho người khác trước khi thế chấp.Chủ nợ làm đơn bổ sung gởi tòa án nhưng tòa không chuyển đến cơ quan điều tra,xử dân sự...
1